“Sau này chị sẽ biết, chúng ta chẳng qua cũng chỉ là người bình thường, có máu có thịt, có yêu có hận, cũng có những nuối tiếc không thể bỏ qua.”

--- Hananja Juri - Ở hai đầu nỗi nhớ.

Thứ Hai, 1 tháng 9, 2014

Những Điều Cần Biết Khi Viết Fic




Fan fiction là gì?


I. Fan fiction là gì?

Fan fiction là những tác phẩm thơ, truyện, các danh sách được viết bởi các fan của một tác phẩm gốc trước đó. Tác phẩm gốc có thể là manga, anime, phim, tiểu thuyết, một chương trình tivi, một trò chơi hoặc bất cứ cái gì có nhân vật và được fan yêu thích. Nói cách khác, nếu bạn viết hoặc đọc một tác phẩm sử dụng những nhân vật của một tác phẩm khác và người viết không có bản quyền về những nhân vật đó thì bạn đã đọc/ viết một fan fiction.



II. Fan fiction có vi phạm vấn đề bản quyền hay không?

Hoàn toàn phù hợp mọi điều về vi phạm bản quyền.


III. Fan fiction có bất hợp pháp hay không?

Chừng nào nó được viết vì mục đích phi lợi nhuận, nó không bị coi là bất hợp pháp.


IV. Mục đích và lý do viết

Mỗi người có một mục đích và lý do viết riêng. Nhưng những lý do chủ yếu nhất mà hầu như ai cũng có tóm trong 4 ý sau.

1. Lòng đam mê viết. Cũng giống như tôi thích chơi thể thao thì tôi chơi thể thao, tôi thích sưu tập tem thì tôi sưu tập tem. Tôi thích viết truyện, vậy thì tôi viết.

2. Giải tỏa và cân bằng tâm lý. Fanfiction cho phép một người có thể sống nhiều cuộc đời. Mọi đau khổ và hờn giận có thể trút vào fic và lấy lại cân bằng trong tình cảm. Hoặc một cách khác, viết để quên.

3. Yêu thích nhân vật hoặc tác phẩm gốc. Điều không thể thiếu. Đây là ngọn lửa nhiệt tình giúp một người viết fic có thể viết, viết và viết mà không cảm thấy những gì mình làm mất quá nhiều công sức mà không đem lại cho mình lợi ích về kinh tế.

4. Phản hồi từ độc giả, hay review. Không cần phải nói gì thêm. Đây là một thành quả tuyệt vời nhất khi viết.


V. Nội dung của fan fiction bao gồm những gì?

Không thể kể hết, bởi vì thế giới của fan fiction không có giới hạn, không có rào chắn, không có từ không thể bởi vì mọi điều đều có thể. Đi sâu vào tâm lý nhân vật, để cho nhân vật được hạnh phúc hoặc buộc nhân vật phải đau khổ. Hành hạ nhân vật, thậm chí buộc nhân vật phải chết. Để nhân vật đến được với người mình yêu hoặc hoàn thành được giấc mơ. Không có gì là không thể xảy ra trong thế giới của fan fiction.

Fan fiction được hưởng một lợi thế là tính cách nhân vật đã được khắc họa sẵn?

Đúng. Hoàn toàn không sai. Đây là một lợi thế rất lớn của fan fiction.

Do vậy viết fan fiction chẳng khó gì hết?

Không. Để viết được một tác phẩm hay không dễ, người đọc sẽ đánh giá điều đó. Để viết được một tác phẩm liên hệ mật thiết đến tác phẩm gốc còn khó hơn nhiều.


VI. Tài năng bẩm sinh hay kỹ thuật?

Nhiều người cho rằng viết fiction nói chung và fan fiction nói riêng cần có tài năng bẩm sinh. Ai không có khả năng viết thì đừng viết, họ sẽ chẳng đạt được gì. Quan điểm đó hoàn toàn sai lầm. Đúng là nếu có tài năng, mọi sự vất vả sẽ giảm đi một nửa, nhưng tài năng không thì chưa đủ.

Viết fiction nói chung và fan fiction nói riêng cũng đòi hỏi kinh nghiệm, kỹ thuật và học hỏi. Nó cần đến cả sự chăm chút của bạn cho tác phẩm của mình nữa.

Học hỏi có thể là tự học. Nếu bạn thực sự thích viết, hãy tạo cho mình một thói quen khi đọc bất cứ một truyện nào, hãy chú ý đến cách viết và cách dùng từ của truyện đó. Sau một thời gian, hầu như bạn không phải buộc mình chú ý đến điều này nữa mà nó gần như là tự động vậy.

Học hỏi cũng có thể là theo các tài liệu khác. Có rất nhiều tài liệu hướng dẫn cho bạn về vấn đề này. Những tài liệu này không đề cập tới viết cái gì, vì điều cơ bản nhất này mà bạn không có thì bạn sẽ không sáng tác được cái gì hết. Chúng thường tập trung đến những lỗi mà bạn có thể mắc phải hơn.

Ngoài ra bạn sẽ cần đến sự trợ giúp của một beta-reader và nếu bạn viết bằng tiếng Anh, một chương trình word processor.


VII. Chắc chắn là tác giả tác phẩm gốc không hề có ý như là trong fan fiction mà tôi vừa đọc đâu.

Chẳng có gì lạ. Trong fan fiction là thế giới của người viết fic. Người viết fic là chúa tể trong thế giới đó, có khả năng bẻ cong sự thật, phá hủy thế giới, hồi sinh người chết và làm mọi điều hoang đường nhất.

Bạn sẽ gặp những nội dung hoàn toàn lạ lẫm, những cặp không thể xuất hiện trong manga như là Sesshomaru/Kagome hay vui vẻ hơn nữa, Sesshomaru/Inuyasha. Tất cả tùy thuộc vào fic bạn đọc là gì và người viết nó là ai.

Rating.


VIII. Fic được đánh giá theo rating, đó là gì vậy?

Rating là đánh giá theo độ tuổi. Ở hầu hết các fan fiction đều có rating. Nó không những được dùng cho fan fiction mà còn được dùng cho nhiều loại hình nghệ thuật khác.

Vậy Rating gồm những mức độ nào?

Hiện tại có 2 hệ thống Rating trên mạng


Hệ thống Thứ nhất, xuất hiện và được dùng rất phổ biến từ lâu, gồm:


[G] General Audience: Mọi độ tuổi đều đọc được.

[PG] Parental Guidance Suggested : Trẻ con đọc được có sự hướng dẫn của cha mẹ.

[PG-13] Parents Strongly Cautioned: Trẻ con trên 13 tuổi đọc được có sự hướng dẫn của cha mẹ.

[R] Restricted - Under 17 requires accompanying parent or adult guardian : Đối với người dưới 17 tuổi, cha mẹ cần cẩn thận khi cho phép đọc.

[NC-17] No One 17 and Under Admitted : Dành cho người trên 17 tuổi.

---

Hệ thống thứ hai, mới xuất hiện gần đây. Hiện đang được các trang Fiction lớn sử dụng.


[K] Mọi độ tuổi đều đọc được. Nội dung không bao gồm từ ngữ nặng nề, cảnh bạo lực và cảnh dành-cho-người-lớn

[K+] Không dành cho trẻ dưới 9 tuổi.Có thể có cảnh bạo lực nhưng không gây thương tích nghiêm trọng. Có thể dùng các từ ngữ hơi nặng trong một giới hạn vừa phải. Không có các cảnh người-lớn.

[T] Không dành cho trẻ dưới 13 tuổi. Có thể có các cảnh bạo lực. Có thể dùng từ ngữ nặng nề trong một chừng mực vừa phải. Có thể có các cảnh người lớn được nói tới hoặc miêu tả một cách hàm ẩn.

[M] Không dành cho người dưới 16 tuổi. Bao gồm cảnh quan hệ thể xác được miêu tả không che đậy, bạo lực và từ ngữ nặng nề.

[MA] Dành cho người từ 18 tuổi trở lên. Bao gồm cảnh quan hệ thể xác được miêu tả kỹ lưỡng hoặc có tính chất bệnh hoạn, những từ ngữ thô tục, nặng nề, những cảnh hành hạ, nhục mạ có thể gây ảnh hưởng không tốt tới người đọc có thần kinh không vững.

[B ] Dành cho trẻ từ 1 tới 4 tuổi. Nội dung không có bất cứ cái gì không tốt cho trẻ em. Và dĩ nhiên không bao gồm cả những thứ trẻ nhỏ không hiểu được.

Thậm chí còn có một bản đưa ra những nội dung mà 1 rating có thể bao gồm.


IX.Các fan fiction thường được phân chia theo nhiều thể loại, làm thế nào để phân biệt nó?


Các fan fiction đều được tác giả sắp xem fic mình thuộc thể loại nào để người đọc dễ tìm thấy loại fic mình muốn đọc. Phân biệt chúng rất dễ qua các từ thường xuất hiện ở Summary hay phần đầu fic. Nếu bạn tìm đọc fan fiction, bạn cũng nên biết chúng để đỡ nhảy vào những thể loại bạn không muốn đọc hoặc không thể đọc, không đủ open-minded để đọc như yaoi, lemon, violence, incest…



Những từ được dùng trong Fiction/ Fanfiction


Những gì xuất hiện trước một fan fiction.


Disclaimer: Điều kiện đầu tiên. Xuất hiện trước hầu hết mọi fan fiction. Đây là lời thông báo những nhân vật không thuộc người viết và người viết không có mục đích lợi nhuận.

Summary: Tóm tắt về một truyện, hoặc lời giới thiệu về một truyện.

Warnings: Cảnh báo về nội dung truyện.

Rating: Đánh giá truyện theo độ tuổi.

Spoiler: Câu truyện có chứa một nội dung nào đó trong chuyện ở gần phần kết thúc.

Pairings: Đôi nhân vật được nhắc tới như là trung tâm ở trong truyện.

Category: Thể loại truyện.

Status: Tình trạng truyện.

Note: Mọi thứ khác mà tác giả muốn nói.

Author: Nhiều người viết luôn chữ “by [name]” ở dưới tên truyện. Nhiều người thích lập một mục riêng.

Fandom: Một nhóm các fan stuff, thường là của một tác phẩm gốc, ví dụ như Final Fantasy VII Fandom.

Feedback: Phản hồi, thường là ở đầu truyện, các tác giả thường hay ghi “Feedback, please.”

Archieve: Link truyện của một tác giả được post ở một trang Web hay nhiều trang Web nào đó, có thể là do tác giả đó tự gửi, mở trang Web, hoặc do một người hâm mộ xin phép được post lên trang Web của mình.

Thường thì Disclaimer, Summary, Rating, Spoiler, Pairings, Warnings hay được dùng, còn những cái khác ít gặp hơn.


Phân chia theo Category
(Mục này dựa trên Category ở fanfiction.net năm 2004)


Action/Adventure: Hành động và phiêu lưu.

Drama: Kịch.

General: Không thuộc thể loại nào hoặc quá ngại nghĩ xem truyện mình thuộc Category nào.

Humor: Truyện nhằm mục đích gây cười, hoặc không thì tính đùa cợt cũng nằm trong cách thể hiện của truyện.

Poetry: Thơ về nhân vật hoặc truyện chính.

Romance: Truyện lãng mạn.

Mystery: Có sự bí hiểm.

Horror: Chuyện kinh dị.

Parody: Truyện viết theo kiểu bôi bác hoặc gây cười về một tác phẩm gốc hoặc một nhân vật thuộc tác phẩm gốc.

Angst: Trong truyện có miêu tả những nỗi đau khổ về thể xác hoặc tinh thần đối với nhân vật chính.

Supernatural: Chứa những điều vượt ra ngoài giới hạn tự nhiên. Ví dụ như “Kurama! He got a baby!” >_<

Sci-fi: Truyện kiểu Sci-fi.

Fantasy: Câu chuyện được đặt trong bối cảnh một thế giới của phép thuật, yêu tinh, rồng…

Spiritual: Mang tính chất tinh thần.

Tragedy: Thường có bi kịch.

Beta Reader là gì?


Khái niệm “Beta Reader” bắt nguồn từ ngành công nghiệp phần mềm. “Beta Testers” là những người kiểm tra lại phần mềm, tìm lỗi và những bất hợp lý trước khi chúng được đưa ra công chúng. Khái niệm này sau đó đi vào Fan Fiction và trở thành một cụm từ để chỉ những người tự nguyện đọc fic và phản hổi lại bằng những nhận xét và lời khuyên mang tính xây dựng để giúp người viết chỉnh fic của mình một cách tốt nhất trước khi fic được đưa ra công chúng.

Một Beta Reader không nhất thiết phải là một người viết fic, nhưng cần phải có một số hiểu biết nhất định liên quan tới việc viết fic, như ngữ pháp, chính tả, bố cục truyện, tính cách nhân vật, hội thoại v.v… Một Beta Reader cần làm được ít nhất là:

* Nhận xét được điều gì hay, và tại sao.
* Chỉ ra được chỗ nào chưa ổn, tại sao và lời khuyên để cải thiện nó.

Việc Beta Reading đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và tâm huyết. Một Beta Reader tốt sẽ là một người đồng hành rất quan trọng của một người viết.

Tại sao bạn cần tới Beta Reader?

Bạn có biết tại sao trong ngành công nghiệp phần mềm, những người kiểm tra lại phần mềm lại đựơc gọi là Beta Tester? Những bước đầu tiên để kiểm tra lỗi diễn ra giữa những người đã làm ra nó, và được gọi là “alpha testing”. Lý do khiến Beta Tester trở thành một phần không thể thiếu trong quá trình làm ra một phần mềm là vì ở bước “alpha testing”, những người kiểm tra là những người biết về phần mềm, về cấu trúc của nó cũng như điều mà nó được tạo ra để thực hiện. Vì vậy khi kiểm tra, họ có thể sẽ tránh lỗi của chương trình một cách vô thức. Còn Beta Tester đến với chương trình đó như là một người sử dụng, và tìm ra những lỗi đã bị bỏ qua.

Đối với Fan Fiction cũng vậy. Khi bạn là người viết ra một câu chuyện, thì bạn rất khó ở vào vị trí của một người chỉ đọc câu chuyện đó. Beta Reader đến với câu chuyện của bạn hoàn toàn chỉ như một người đọc, không biết những gì bạn muốn nói, mà chỉ biết những gì bạn thực sự diễn đạt bằng lời văn của mình. Beta Reader sẽ giúp bạn có thể nhìn tác phẩm của mình dưới con mắt của một người đọc. Beta Reader sẽ giúp bạn tìm ra những lỗi mà bạn, như một người viết, có thể sẽ bỏ qua.

Sự phù hợp giữa Beta Reader và người viết

Đây là điều tối quan trọng. Đương nhiên một người viết sẽ muốn tìm được cho mình một người Beta Reader có năng lực, nhưng còn quan trọng hơn, cần tìm một người Beta Reader hợp với mình. Có một số điều sẽ khiến mối quan hệ Beta Reader - Người viết rất khó được thiết lập hoặc không hiệu quả:

- Nếu Beta Reader và người viết có cách nhìn khác nhau về một nhân vật. Vd như: Hiei như là một người chịu nhiều tổn thương về tâm lý, và Hiei như một người mạnh mẽ và tàn nhẫn. Beta Reader có thể chỉ ra nhiều điểm sai lệch về tính cách của nhân vật mà đối với người viết lại là rất đúng.

- Nếu Beta Reader ghét nhân vật chính của fic mà người viết chọn. Do ghét nhân vật chính, họ có thể sẽ rất khó thích fic đó, và kết cục là chỉ nhìn thấy được những điểm xấu của fic hoặc cường điệu hoá những điểm xấu của fic.

- Nếu năng lực viết của Beta Reader rất thấp hơn người viết, bởi họ sẽ rất khó tìm được lỗi hoặc điểm yếu của fic.

- Nếu năng lực viết của Beta Reader rất cao hơn người viết, bởi kết quả có thể sẽ là người viết sau khi đọc xong bản Beta sẽ muốn quẳng fic vào thùng rác hơn là sửa chữa nó. Tuy nhiên, điều này chỉ là có thể, bởi nó còn phụ thuộc rất nhiều về thái độ và cách nói của người Beta Reader.

Còn nếu bạn tìm ra một người Beta Reader tốt phù hợp với mình? Bạn sẽ muốn họ tiếp tục Beta cho bạn cả những fic tiếp theo của bạn chứ? Hãy biết ứng xử. Bạn cần xây dựng một mối quan hệ tốt đẹp giữa bạn và người Beta Reader mà bạn tâm đắc. 





oOo

Bài viết có tham khảo tài liệu của Kal@ficland.info

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét